• چهارشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۷
  • Wednesday 17 October 2018
مقالات
مشاوره پایان نامه
نمونه سوالات
اطلاعیه
شناسه خبر: ۵۳۴۴۹۸۲۶ منتشر شده در مورخ: ۱۳۹۴/۰۳/۵ ساعت: ۱۰:۱۲ گروه: مهمترین مطالب اقتصادی  

يارانه ها، ضريب جيني واقتصاد ايران

يارانه ها، ضريب جيني واقتصاد ايران

بانك جهاني در تازه‌ترين گزارش خود درخصوص وضعيت اقتصادي ايران، با مورد توجه قرار دادن طرح‌ هدفمندي يارانه‌ها به بررسي شاخص‌هاي مختلف اقتصادي پرداخته است


بانك جهاني در تازه‌ترين گزارش خود درخصوص وضعيت اقتصادي ايران، با مورد توجه قرار دادن طرح‌ هدفمندي يارانه‌ها به بررسي شاخص‌هاي مختلف اقتصادي پرداخته است.


اين نهاد در گزارش خود، افزايش كسري بودجه و رشد تورم را از آثار منفي اجراي طرح هدفمندي يارانه‌ها دانسته و علت آن را در پرداخت نقدي و غيرمشروط پول نقد به تمام آحاد جامعه به جاي اختصاص دادن يارانه‌هاي عمومي عنوان كرده است. اين گزارش در ادامه افزوده است كه اما پس‌انداز مالي حاصل از طرح هدفمندي يارانه‌ها كمتر از آن ميزاني بود كه پيش‌بيني شده بود، در نتيجه دولت به اجبار استقراض از بانك مركزي را افزايش داده كه همين مساله به رشد و افزايش قابل ملاحظه كسري بودجه و رشد نرخ تورم كمك كرده است. 


اين در حالي است كه در سومین روز از سومین ماه سال جاری دولت از طرح جدید خود برای تک نرخی‌کردن بنزین رونمایی کرد. بر اساس این طرح قیمت بنزین معمولی با یک نرخ (1000 تومان) در کشور عرضه خواهد شد که با از بین رفتن اعتبار ذخیره بنزین 700 تومانی کارت‌های سوخت از شهریور ماه امسال در عمل تک‌نرخی شدن بنزین عملیاتی می‌شود. اگر چه اعلام رسمی در رابطه با شروع فاز سوم هدفمندی یارانه‌ها انجام نشده اما شواهد موجود دال بر ورود دولت درست یک سال پس از اجرای فاز دوم به این مرحله است. اکنون در شرایطی قانون هدفمندی یارانه ها در سال پنجم اجرا قرار دارد که طبق آنچه در این قانون آمده دولت مکلف است تا با اصلاح قیمت حامل های انرژی به گونه ای برخورد کند که به تدریج تا پایان برنامه پنجم توسعه، قیمت فروش داخلی بنزین، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید، گاز مایع و سایر مشتقات نفت، با لحاظ کیفیت حاملها با احتساب هزینه هایی شامل حمل و نقل، توزیع، مالیات و عوارض قانونی کمتر از 90 درصد قیمت فوب خلیج فارس ( تحویلی روی کشت) نباشد. در عین حال که قیمت فروش نفت خام و میعانات گازی به پالایشگاهای داخلی 95 درصد قیمت فوب تعیین شد.


يكي ديگر از شاخص‌هاي مورد بررسي در اين گزارش، شاخص جيني يا ضريب جيني بوده كه با مبنا قرار دادن طرح هدفمندي يارانه‌ها، اعلام كرده است كه با اجراي اين طرح، شكاف طبقاتي كاهش يافته است. بنابراين بر اساس برآوردهاي بانك جهاني، ضريب جيني در ايران بعد از اجراي هدفمندي يارانه‌ها تا حدودي سير نزولي را تجربه كرده است. 


ضريب جيني چيست؟


 شاخص جيني يا ضريب جيني، شاخصي اقتصادي براي محاسبه‌ توزيع ثروت در ميان مردم است. بالا بودن اين ضريب در يك كشور معمولا به عنوان شاخصي از بالا بودن اختلاف طبقاتي و نابرابري درآمدي در اين كشور در نظر گرفته مي‌شود.  شاخص جيني معمولا به صورت درصد بيان مي‌شود. عدد صفر نشان‌دهنده‌‌ برابري كامل (انطباق منحني لورنز با خط ۴۵ درجه) است و بالا رفتن اين عدد به معناي نابرابري بيشتر است. براي محاسبه‌‌ صحيح، لازم است كه ارزش هيچ كالايي منفي در نظر گرفته نشود. در نتيجه اگر شاخص جيني براي توصيف اختلاف درآمد خانوارها استفاده مي‌شود، هيچ خانواري نبايد درآمد منفي داشته باشد.


اعلام آمار كاهش شكاف طبقاتي و ضريب جيني از سوي بانك جهاني، نهادهاي مشابه و نيز نهادهاي آماري داخل كشور همانند مركز آمار ايران، همواره اين سوال را در بين كارشناسان مطرح كرده كه با وجود مشكلات متعدد اقتصادي نظير وجود ركود تورمي، فضاي آشفته كسب و كار، عدم انضباط پولي و مالي در بانك‌ها براي اعطاي تسهيلات به واحدهاي توليدي و نقش اين مساله در ايجاد اشتغال در ايران، چگونه مي‌توان از كاهش شكاف طبقاتي نام برد و به راستي چه عواملي در كاهش اين شاخص نقش داشته‌اند؟


اما از سوي ديگر با استناد به فاكتورهايي عيني ديگري نظير رشد آسيب‌هاي اجتماعي مي‌توان برخلاف شاخص ضريب جيني به افزايش نابرابري‌ها و شكاف طبقاتي در كشور پي برد. ضريب جيني يك شاخص پراكندگي درآمد است؛ براي مثال در يك روستا كه همه اهالي آن در فقر زندگي مي‌كنند، مي‌توان گفت كه همه اهالي روستا در يك سطح زندگي بوده و شاخص ضريب جيني در اين روستا پايين است، اما معني پايين بودن ضريب جيني در اين روستا اين نيست كه وضعيت زندگي مردم در اين روستا مطلوب است. بنابراين اين مساله در حالي مطرح مي‌شود كه در يك جامعه ممكن است نابرابري‌ها زياد باشد، اما مردم فقير نباشند، لذا مساله نابرابري و فقر بايد با يكديگر ديده و لحاظ شوند.


گرچه ضريب جيني نشان‌دهنده توزيع درآمد است، اما فقر را نشان نمي‌دهد. لذا اين شاخص همانند رشد توليد ناخالص داخلي نبوده، چراكه شاخص رشد توليد ناخالص داخلي هر چقدر بالا‌تر برود، اشتغال بيشتري ايجاد شده، درآمد ملي افزايش پيدا مي‌كند، مردم از لحاظ درآمدي بالا خواهند رفت و در آخر رفاه بيشتري نصيب‌شان مي‌شود.  حتي برخي ديگر از كارشناسان عنوان كرده‌اند كه در برخي از كشور‌ها، ضريب جيني در روستا و شهر متفاوت هستند. به طور مثال ضريب جيني روستا‌ها در ايران از ضريب جيني در شهر‌ها پايين‌تر است، اما رفاه شهري بالا‌تر از رفاه روستايي است، بنابراين مي‌توان گفت كه اين مساله دليل ديگري است كه شاخص ضريب جيني را به عنوان يك شاخص كامل مردود مي‌كند.


 

  facebook
  نظرات بینندگان  
  نظر شما  
لطفا در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.

3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.

نام:
ایمیل:
نظر: